priester-voor-1-nacht

KNIELEN VOOR THEOLOGEN EN THEATER #NuitBlanche

October 4, 2013

Hoe laat je een publiek, dat hongert naar kunst, cultuur en experiment, nadenken over de kerk? Door de strot duwen werkt in ieder geval niet.  Dus bouwde voorganger Rikko Voorberg, met kunstenaars en theatermensen als Karsten de Vreugd, een verrassende nachtmis vol drama. En de  hippe, nieuwsgierige bezoekers eten uit hun hand.

Door Lisa Borgerhoff van den Bergh, met medewerking van Bas Jansen

De stad heeft God dood verklaart en de kerk aan de kant gezet. Maar in plaats van hierover in een hoekje te zitten treuren bedenkt Voorberg (32) liever manieren om het christelijk geloof nieuw leven in te blazen. Dit doet hij, als dominee van Stroom West*, het hele jaar door op verschillende locaties.  Afgelopen zaterdag was Nuit Blanche uitverkoren. Een cultureel festival, dat vijf jaar geleden vanuit Parijs naar Amsterdam is gehaald en een nacht lang, alternatieve kunst, op ongewone locaties laat zien. 

En zo kan het dus gebeuren dat dertig, nietsvermoedende bezoekers het ene moment een biertje drinken, tien minuten later een wijdingsformulier invullen, om na een halfuur op te staan als priester voor één nacht. Want iemand moet toch geestelijke verantwoordelijkheid nemen voor de stad? God is tenslotte overleden. Met een prachtig panorama achter hen (bezien vanaf de zesde verdieping, in het NRC-gebouw) worden de cultuursnuivers theatraal, maar bloedserieus toegesproken. Er volgt een oproep om te knielen (enkelen met het Vedettflesje nog in de hand) waarna men, stuk voor stuk, gewijd wordt met de woorden ‘Priester voor één nacht’. En zoals dat bij sommige kerken gaat wordt er hard ‘halleluja’ en ‘amen’ geroepen, met name door de medewerkers zelf.

Hierna worden de deelnemers verdeeld over verschillende mis-onderdelen. Drie mensen gaan de biecht afnemen bij Amsterdamse dominees en pastors. Deze gaan de zonden van de kerk belijden en het is aan de kersverse priesters, hen al dan niet te vergeven. Julia van Rijn, van de Protestantse Kerk Amsterdam, vindt het publiek verrassend welwillend. Hoewel de kerk een suf imago heeft, hebben de meeste jongeren er toch wel wat mee. Zeven van de acht mensen, schenkt direct vergiffenis. Sommigen beginnen spontaan zelf hun tekortkomingen te delen.

Ongeveer de helft van elke groep wordt geroepen om eucharistie te vieren (engelse vertaling De Vreugd: ‘You are gonna do whatever he says’). Dit wordt niet met brood en wijn gedaan, maar met briefgeld belegde toastjes en sterke drank. Kapitalisme is namelijk de nieuwe religie. Een confronterende boodschap die, letterlijk, binnenkomt, maar nog niet zo makkelijk verteerbaar is. Iemand realiseerde zich dat we eigenlijk extremisten zijn, zonder dat we het doorhebben.

Wie nog over is mag, onder leiding van Voorberg en De Vreugd een preek schrijven. Na een korte inleiding in het Nederlands (‘The Lord speaks many languages, but prefers Dutch’) worden eerst de frustraties over Amsterdam gedeeld. Er is ook genoeg om trots op te zijn en naar aanleiding hiervan formuleert het gezelschap een zin. Na een paar keer oefenen wordt de microfoon erbij gepakt en hoort men op het Rokin ‘Be tolerant, to everybody, accept tourists and bachelors’. Hoofden draaien om, mensen lachen, dit is letterlijk vermaak op hoog niveau, hoewel er weinig geestelijks aan te ontdekken valt. Dit weerhoudt onze nachtelijke voorgangers er niet van luidkeels ‘halleluja’ te roepen.  Eeen alternatief Onze Vader, dat iedereen verbaasd en geamuseerd meebidt, vormt de afsluiting.

Binnen verzamelt men zich intussen rondom de formulierentafel. In totaal hebben ongeveer driehonderd bezoekers zich laten inwijden tot religieus leider voor één nacht. Hippe, slimme, kunstminnende mensen, die doorgaans zelden tot nooit in de kerk komen. Vannacht betalen ze ervoor om en masse op de knieën te gaan, omdat een theatrale dominee dat vraagt. Ze associëren priesters met schijnheiligheid, kindermisbruik, hosties, kruizen en storende zendingsdrang, maar zetten vervolgens lachend hun handtekening onder het wijdingspapier.

De meesten van hen hebben er geen idee van, dat achter deze show, met serieuze ondertoon, een kerk schuilt. Het is dan ook niet in Jezus’ naam dat mensen toast met geld eten, een biecht afnemen en preken schreeuwen. Toch is het meer dan cultuur, gekte en schoonheid (Het thema van Nuit Blanche 2013 was ‘Crazy makes beautiful’), dat van het publiek deelnemers maakt. Voorberg heeft een knappe link gelegd tussen kerk, vergeving en theater.  Met veel bevlogenheid en vliegwerk zijn nachtbrakers, die wellicht vooral vermaakt wilden worden, aan het denken gezet over de rol van God in de samenleving. En dat is, zeker in Amsterdam, toch echt een kunst apart.

*StroomWest is een plek waar wordt gespeeld met het heilige in de hoop de vingers te branden, of vastgeroeste ideeën te zien verkruimelen. www.stroomwest.nl voor meer werk.