Dit wil je weten

Nederland in Ideeën 2015 – Bijdrage Rikko Voorberg

November 17, 2014

Welkom! Dit bericht is onderdeel van de online tentoonstelling Nederland in ideeën, waarin 93 wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord geven op één vraag van Paulien Cornelisse: ‘Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven?’ De tentoonstelling is verspreid over 93 websites. Op deze site vind je het antwoord van Rikko Voorberg. Je kunt onderaan dit bericht doorklikken naar het volgende antwoord, of een bezoekje brengen aan de ‘centrale hal’  van de tentoonstelling.

‘Pleidooi voor het Goddelijk Oordeel’ – door Rikko Voorberg
Het is tijd voor de herintroductie van een langgeleden afgeserveerd kerkelijk idee: het goddelijk oordeel. We geloven allang niet meer in de sfeervol verlichte hel vol mooie naakte vrouwenlijven die gillend geroosterd worden door blote mannetjes op bokkenpoten. De idyllische hemel waar gelukkigen door zoetgevooisde engelen gelaafd worden met druiventrossen en harpmuziek heeft allang zijn rol van betekenis verloren. De tl-verlichting is aangesprongen, de duistere Middeleeuwen zijn voorbij, de wereld is onttoverd. We zijn thuis in de eenentwintigste eeuw.

Maar ik wil het oordeel terug. Laat hemel en hel maar zitten, maar dat oordeel wil ik terug. Een helverduisterend fout en een hemelverlichtend goed. Want wij maken een teringzooi van een wereld die niet eens van ons is. We gunnen elkaar het leven niet en vinden daar altijd wel een goede reden voor. Vergeef ons. Misschien is dat wel een van de meest krachtige gedachten die is overgeleverd door de generaties christendom. Niet het hypocriete ‘vergeef mij’ en laat de rest rotten in de hel. Maar de gebroken ziel van iemand die lijdt aan wat wij er met elkaar van maken. De uitroep van iemand die zijn eigen zelfrechtvaardiging doorgeprikt ziet en zich realiseert hoe verdomd slecht wij het eigenlijk doen met elkaar. Iemand die ziet dat we het niet willen zien. Vergeef ons.

Op de markt loop ik langs een blanke vijftiger die een Marokkaanse dertiger stijf staat te schelden: ‘Kanker op naar je eigen land!’ En als hij daarop mijn onthutste blik ziet, tegen mij: ‘Jarenlang hebben ze me getreiterd, nu mag ik toch ook wel een keer.’ Mag hij dat? Eh, nee. Net zoals ik de goedkope shirts die ik draag absoluut niet mag dragen. En wij de telefoon die we hebben niet mogen gebruiken. Omdat er onrecht aan kleeft. Dan krijgt de vijftiger voor mijn ogen een klap. En ik schreeuw iets. De vechters vinden dat ik er niets mee te maken heb. En terwijl ze allebei hun recht proberen te halen, fluister ik: ‘God verdomme.’ Verdom ons. Vernietig ons voor we elkaar nog verder kapotmaken. Want als wij ons eigen snelle oordeel volgen, maken we elkaar stuk. ‘Ach God, vergeef ons ook – want we hebben geen idee.’

Ik wil jouw oordeel niet. En jij het mijne niet. Omdat we elkaar daarin niet vertrouwen. Want we worden ten diepste ergens gedreven door ons welbegrepen eigenbelang en door onze eigen kortzichtigheid. Onze oordelen zijn vergoelijkend naar iemand van wie we houden – of dat nu onszelf is of een ander, of vernietigend naar iemand die we haten – ook dat kan onszelf betreffen of de ander. Het goddelijk oordeel pretendeert te bevrijden. Het zet de dader met het schaamrood op de kaken in de hoek. Ook de dader in mij. En het slachtoffer wordt overeind geholpen, eindelijk gerechtigheid. Ook voor het slachtoffer in mij. Freek de Jonge zei ooit: ‘Weet je wat zo mooi is aan het laatste oordeel? Dat er daarna niet meer geoordeeld wordt. Dat is toch fantastisch!’ Ik wil weer een laatste oordeel. En besef dat het mijne zeker het laatste niet is. Dat op mijn oordeel altijd een oordeel zal volgen. Ik hoop daarop, ik geloof daarin.
Een wereld die zich bekeken weet, is beter af. Dan kijken we elkaar in de ogen, realiseren ons dat we falen en dat niets verborgen zal blijven. We zitten in hetzelfde schuitje. En dat is gezond. Dat is helend. Dat is de basis voor een nieuwe manier van handelen.

Wekenlang stonden er mensen te demonstreren bij het huis van Benno L. En anderen spraken daar schande van. Ik ook. We veroordeelden het oordeel van de demonstranten. Je mag zo’n man toch niet dood wensen? De demonstranten veroordeelden Benno en de burgemeester die hem welkom had geheten. En God dan, met zijn oordeel? Dat oordeel zegt dat ik niet anders ben dan Benno. Dat zijn eenzaamheid de mijne is – alleen in een ander jasje. En het zegt me dat ik Benno toch ook niet in de buurt wil van mijn gezin? Want ik ben net zo bang. En boos. Ik ben net als de demonstranten. En ik ben net als Benno. En dus maak ik met trillende vingers een Facebookpagina ‘Benno L, welkom in onze straat’. En ik schrijf erbij dat iedereen die de pagina een ‘like’ geeft hem welkom heet in zijn eigen straat.

Laten we weer toegeven dat we falen en dat we er niet mee wegkomen. Laat God oordelen over onze oordelen. En laten wij leren vergeven, en geven, omdat we niet principieel anders zijn dan enig ander – van bovenaf gezien.

Rikko Voorberg
Theoloog; liefhebber van het niemandsland tussen kunst en kerk; artistiek leider en voorganger bij Stroomwest en PopUpKerk

Alle antwoorden zijn ook beschikbaar in boekvorm onder de titel Dit wil je weten: Wetenschappers ondernemers en kunstenaars geven adviezen voor het dagelijks leven

Klik hier voor het volgende antwoord

Klik hier voor een bezoekje aan de centrale hal van de expositie

Tags: , , ,